Executieve functies

Gaandeweg het leven ontwikkelt men verschillende strategieën. Bijvoorbeeld het vooruit denken, aanpassen aan de situatie en omgaan met emoties. Deze vaardigheden worden ook wel de executieve functies (EF) genoemd. Deze functies zijn essentieel voor het dagelijks handelen, want zonder is sociaal en doelgericht gedrag onmogelijk.

Toch blijkt dat in de praktijk veel (jonge) kinderen moeite hebben met meerdere van deze functies, wat invloed heeft op de verdere ontwikkeling. Ook ouders spelen hierin een belangrijke rol. Een goede samenwerking tussen thuis en school is dus van essentieel belang!

Nog wat over de Executieve Functies

Executieve functies is een verzamelnaam voor denkprocessen (functies) die belangrijk zijn voor het uitvoeren (executief) van sociaal en doelgericht gedrag. Bijvoorbeeld het op tijd komen. Dit is een vaardigheid die moet worden aangeleerd. Maar wordt er in de praktijk voldoende aan de ontwikkeling van Executieve functies gewerkt?
Executieve functies en concentratieproblemen.

Ontwikkeling van de executieve functies

Helaas gaan methodes er vaak vanuit dat kinderen deze functies al beheersen.
Onder executieve functies verstaan we:

  • responsinhibitie
  • werkgeheugen
  • emotieregulatie
  • volgehouden aandacht
  • taakinitiatie
  • planning/prioritisering
  • organisatie,timemanagement
  • doelgericht gedrag
  • flexibiliteit
  • metacognitie

Metacognitie

De metacognitie vinden we voornamelijk terug in de prefontale cortex (hersengebied dat vlak achter het voorhoofd ligt). Om gedragsproblemen te verminderen, maar ook om problemen te voorkomen, is het van essentieel belang om kinderen dit aan te leren en het een plekje te geven in het dagelijks aanbod.
Het aanleren van metacognitieve vaardigheden is gemakkelijk te implementeren binnen de dagelijkse activiteiten.

Waarom zijn deze functies zo belangrijk?

Zwakke executieve functies gaan vaak gepaard met het functioneren op school:

  • Kinderen kunnen snel afgeleid zijn
  • moeite hebben met het maken van contacten
  • Kinderen kunnen gepest worden.

>Betere leerresultaten met goed ontwikkelde executieve functies

Ook hebben kinderen met goed ontwikkelde executieve functies baat bij het leren lezen, schrijven en rekenen. De valkuil van ons onderwijs is dat methodes er vanuit gaan dan kinderen kunnen plannen, zelfstandig werken, de juiste werkhouding hebben, etc. Kinderen die deze vaardigheden niet vertonen worden dan ook regelmatig als ‘lastig’ ervaren. Vaak onterecht, deze kinderen zouden juist baat kunnen hebben bij gerichte ondersteuning van een of meerdere Executieve Functies.

Maar is er in de afgelopen jaren wel voldoende gestuurd door leerkrachten en ouders om deze vaardigheden zich eigen te maken? Natuurlijk speelt niet alleen de omgeving een rol, en kunnen we ook andere factoren benoemen, zoals een handicap of een onder gemiddeld IQ.

Toch zullen kinderen met goed ontwikkelde Executieve functies zich makkelijker aanpassen aan de situatie, contacten maken met anderen en uiteindelijk makkelijker kunnen functioneren in de maatschappij. De omgeving speelt hierin dus wel degelijk een rol.

Veiligheid voorop!

Moeten we nu juist met zijn allen de kinderen gaan ‘trainen’ om zo bijvoorbeeld een goed werkgeheugen te creëren? Juist niet!

Executieve Functies ontwikkelen zich het beste in veilige sferen en sociale relaties met hun omgeving. Wel moeten we in de praktijk ons meer gaan richten op het preventief en expliciet begeleiden van kinderen met zwakke Executieve functies. Dit om ‘problemen’ in later stadium te voorkomen en/of verminderen.

Uit onderzoek is gebleken dat kinderen met goed ontwikkelde Executieve functies met veel meer plezier naar school gaan, lekker in hun vel zitten en met plezier de lesstof tot zich nemen. En daar moeten we naar streven!

Contactformulier

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.
Door: Maja Elfasi

Mijn naam is Maja Elfasi – Kashti. Ik ben 27 jaar. Moeder van twee zoons, een van 2,5 en een van 2 maanden. Ik ben werkzaam op een basisschool als kleuterleerkracht en binnenkort als IB’er. Als SEN specialist vind ik het een uitdaging om samen met ouders naar oplossingen te zoeken. Mijn passie ligt bij het jonge kind en de daarbij horende ontwikkelingsfases. Met veel plezier en enthousiasme deel ik informatie met ouders en collega’s. Ook volg ik graag onderwijsgerelateerde bijeenkomsten om zo op de hoogte te blijven van de nieuwste ontwikkelingen. Kortom, ik heb van mijn hobby mijn werk gemaakt!

Geef je reactie 2 reacties

  1. Klaartje Loose |
    Ik kijk uit naar je volgende blogs Maja, want dit is belangrijk en nog behoorlijk onderbelicht!
  2. Anton Horeweg |
    Wordt vast een interessante reeks. Ben benieuwd!